Azərbaycanın folklor yaddaşında özünəməxsus yeri olan bayatılar, yüzillərlə xalqın duyğularını, düşüncələrini və fəlsəfi baxışlarını bir neçə misrada əks etdirən poetik nümunələrdir. Lakin bu gün bayatılar nəinki yazılı ədəbiyyatdan, həm də gündəlik həyatdan get-gedə silinir.
Bayatı nədir və niyə bu qədər dəyərlidir?
Bayatı – dörd misradan ibarət, əsasən 7 hecalı, qafiyəli xalq poeziya nümunəsidir. Dərin mənalı və bəzən kədərli çalarlarla dolu bu misralar xalqın duyğularını ifadə etmək üçün minillərdir istifadə olunur.
Bayatıların tematikası genişdir
Bayatılarda sevgi, ayrılıq, ölüm, vətən, təbiət, valideyn-övlad münasibətləri və daha bir çox mövzuya toxunulur. Məsələn:
Gəl gedək dağdan-dağdan,
Arxamca baxma, ağla.
Mən sənin yanında yoxam,
Sən mənim yuxumda qal.
Bu və bu kimi bayatılar yalnız söz deyil – xalqın fəlsəfəsidir.
Bəs, bu gün bayatılar haradadır?
Bayatı ənənəsi bu gün ancaq orta yaşlı və yaşlı nəsil arasında yaşayır. Gənclər arasında bu poeziya forması ya tanınmır, ya da unudulmağa doğru gedir.
Sandığı açmaq vaxtıdır
Bayatılar – bir xalqın qürurudur. Onlar sadəcə söz yığını deyil, daxili dünyamızın kodlarıdır. Bəlkə də, biz də hərdən bu dörd misrada gizlənmiş sükutla danışmalıyıq. Çünki bəzən bir bayatı, bir kitab qədər təsirli ola bilər.
Hazırladı: Gülay Bədirli
