"İncəsənətin inciləri" rubrikası "Dəhşətli İvan və oğlu İvan" əsərini təqdim edir.
Bu tablo dramatik və emosional gücü ilə seçilən dünya incəsənətinin ən təsirli əsərlərindən biridir. Rəssam İlya Repin burada iki əsas fiquru təsvir edir: çar İvan və onun ölümcül yaralanmış oğlu İvan.
Kompozisiyada çar İvan oğlu İvanı qucaqlayaraq diz çöküb. Onun gözlərində dəhşət, qorxu və sonsuz peşmanlıq ifadə olunur. Oğlu isə halsız halda atası İvanın qollarında can vermək üzrədir. İvanın başı qan içindədir, bu da faciənin fiziki və emosional ağırlığını daha da artırır.
Ətraf mühit qaranlıq və boğucudur. Qırmızı xalçalar və divar ornamentləri tabloya ağır və gərgin bir atmosfer verir. Səhnədəki dağınıq əşyalar və qan izləri hadisənin qəfil və faciəvi xarakterini vurğulayır.
Bu rəsmin mövzusu tarixi bir faciəyə əsaslanır. Əfsanəyə görə, 1581-ci ilin 16 noyabrında Çar IV İvan (İvan Dəhşətli) bir mübahisə zamanı əsəbiləşərək oğlu İvanı başından vurub. Zərbə nəticəsində İvan ağır yaralanıb və bir neçə saat sonra həyatını itirib.
İvan oğlunu çox sevsə də, idarə etdiyi dövr çox sayda qəddarlıq və zorakılıqla yadda qalıb. O, dövlət idarəsində və şəxsi həyatında paranoya və şübhə içində yaşayıb, tez-tez ailə üzvlərinə və yaxın adamlarına qarşı zor tətbiq edib. Oğlunu bilmədən öldürməsi isə onun həyatı boyu daşıdığı ən böyük peşmanlıq və psixoloji zərbə olub.
İlya Repin bu hadisəni çəkərkən Rusiyanın siyasi və ictimai həyatında baş verən zorakılığı və faciəvi nəticələri simvolik şəkildə əks etdirmək istəyib.
Əsərin çəkildiyi dövrdə (XIX əsrin sonları) Rusiyada siyasi vəziyyət gərgin olub və Repinin bu əsəri də dolayısı ilə dövrünün ictimai problemlərinə işarə edir.
Hazırladı: Talehə Hüseynzadə
