24media.az-ın budəfəki müsahibi təhsil eksperti Kamran Əsədovdur. O, SABAH qruplarının üstünlüklərindən danışıb.
SABAH qruplarının üstünlükləri nələrdir, tələbələrə nə vəd edir?
– SABAH qrupları 2014-cü ildə ali təhsildə keyfiyyətin artırılması, istedadlı tələbələrin dəstəklənməsi və əmək bazarına daha hazırlıqlı kadrların yetişdirilməsi məqsədilə yaradılmış xüsusi bir təhsil modelidir. Bu proqramın əsas məqsədi akademik bilikləri daha yüksək səviyyədə mənimsətməklə yanaşı, tələbələrin praktik bacarıqlarını da inkişaf etdirmək və onları qlobal əmək bazarına rəqabət qabiliyyətli mütəxəssislər kimi hazırlamaqdır. SABAH qrupları hazırda ölkənin müxtəlif ali təhsil müəssisələrində fəaliyyət göstərir və tələbələrə müxtəlif sahələr üzrə geniş imkanlar təqdim edir.
Bu qruplara qəbul olunan tələbələr üçün xüsusi təhsil proqramı hazırlanır. Tədris prosesi daha müasir metodlarla təşkil olunur və ənənəvi universitet proqramlarından fərqli olaraq, daha praktik yönümlü yanaşma tətbiq edilir. SABAH qruplarında dərsləri aparan müəllimlər ciddi seçim prosesindən keçirlər və onların bir çoxu xaricdə təhsil almış və beynəlxalq təcrübəyə malik mütəxəssislərdir. Bundan əlavə, SABAH tələbələri digər tələbələrlə müqayisədə daha intensiv dərs proqramı ilə təmin olunurlar. Bu, onların akademik inkişafına ciddi təsir göstərir və daha yüksək nəticələr əldə etmələrinə kömək edir.
SABAH qruplarında təhsil alan tələbələr üçün xüsusi üstünlüklər mövcuddur. Ən əsas üstünlüklərdən biri əlavə təqaüddür. Tələbələr standart dövlət təqaüdündən əlavə olaraq, xüsusi SABAH təqaüdü alırlar ki, bu da onların maddi baxımdan daha rahat təhsil almalarına imkan yaradır. Eyni zamanda, bölgələrdən gələn tələbələr üçün ödənişsiz yataqxana xidməti təqdim edilir və bu yataqxanalarda gündəlik qidalanma təmin olunur. Bu imkanlar, xüsusilə, sosial-iqtisadi çətinliklər yaşayan ailələrin övladları üçün böyük dəstək olur.
Tədris prosesi ənənəvi təhsil proqramlarından fərqli olaraq daha çox layihə əsaslı və interaktiv metodlarla həyata keçirilir. SABAH qruplarında tələbələr fərdi və qrup layihələri üzərində işləyərək həm komanda işi, həm də problem həll etmə bacarıqlarını inkişaf etdirirlər. Bundan əlavə, xarici dillərin, xüsusilə, ingilis dilinin yüksək səviyyədə öyrədilməsi bu qruplarda prioritet hesab olunur. Tələbələr üçün illik 180 saatlıq ingilis dili dərsləri təşkil edilir ki, bu da onların beynəlxalq səviyyədə rəqabətqabiliyyətli olmalarına kömək edir. Belə intensiv dil hazırlığı sayəsində SABAH tələbələri xarici ölkələrdə təhsil və ya iş imkanları üçün daha yaxşı şərtlərə sahib olurlar.
SABAH qruplarının tələbələrə təqdim etdiyi əsas imkanlardan biri də onların beynəlxalq təcrübə proqramlarında iştirak edə bilməsidir. Bu qrupların tələbələri müxtəlif xarici universitetlərdə qısamüddətli təhsil və təcrübə proqramlarına göndərilir, bununla da qlobal təhsil sisteminə inteqrasiya edirlər. Belə mübadilə proqramları tələbələrə yeni bilik və bacarıqlar əldə etmək, fərqli tədris sistemləri ilə tanış olmaq və beynəlxalq əlaqələr qurmaq imkanı yaradır.
Müasir əmək bazarında praktiki bacarıqların önəmi nəzərə alınaraq, SABAH qruplarında təhsil alan tələbələr üçün müxtəlif şirkət və müəssisələrdə istehsalat təcrübəsi təşkil olunur. Mühəndislik, iqtisadiyyat, pedaqogika, hüquq, informasiya texnologiyaları və digər sahələr üzrə təhsil alan tələbələr müvafiq sahələrdə fəaliyyət göstərən yerli və beynəlxalq şirkətlərdə təcrübə keçirlər. Bu praktiki təcrübə onların iş bazarına daha hazırlıqlı şəkildə daxil olmalarına və gələcəkdə daha rahat iş tapmalarına şərait yaradır.
SABAH qrupları ən çox hansı ixtisas üzrə fəaliyyət göstərir və hansı nəticələri alır?
– SABAH qruplarının fəaliyyət göstərdiyi ixtisaslara gəldikdə bu proqram əsasən mühəndislik, iqtisadiyyat, hüquq, informasiya texnologiyaları, pedaqogika, tibb və humanitar elmlər sahələrini əhatə edir. İxtisas seçimi zamanı əmək bazarının tələbləri nəzərə alınır və SABAH qruplarında daha çox iş imkanları olan ixtisaslara üstünlük verilir. Bu, məzunların iş tapmaq şanslarını artırmaq üçün düşünülmüş bir yanaşmadır.
SABAH qrupları məzunlarının nəticələri göstərir ki, bu proqram ənənəvi universitet proqramlarına nisbətən daha uğurlu nəticələr verir. Burada təhsil alan tələbələrin böyük bir hissəsi məzun olduqdan sonra iş tapa bilir və ya təhsillərini xaricdə davam etdirmək imkanı əldə edirlər. Məzunların bir çoxu dövlət və özəl sektorda yüksək vəzifələrdə çalışır, bəziləri isə akademik sahədə uğurlar qazanaraq elmi tədqiqatlarla məşğul olur.
SABAH qruplarının ənənəvi təhsil proqramları ilə müqayisəsi göstərir ki, burada tələbələr daha çox fərdi yanaşma və əlavə imkanlarla təmin olunurlar. Ənənəvi universitet proqramlarında tələbələr adətən böyük qruplarda təhsil alır və müəllimlər fərdi yanaşma tətbiq etməkdə çətinlik çəkirlər. SABAH qruplarında isə tələbələrin sayı nisbətən az olur və onlar müəllimlərlə daha sıx əlaqədə işləyə bilirlər. Bu da onların akademik uğurlarına müsbət təsir edir.
Daha bir fərq isə tədris metodikası ilə bağlıdır. Ənənəvi proqramlarda dərslər, əsasən, mühazirə formatında keçirilir, tələbələr nəzəri biliklərə daha çox yönləndirilir və praktiki bacarıqlara yetərincə diqqət yetirilmir. SABAH qruplarında isə dərslər interaktiv formada keçirilir, tələbələrin iştirakçılığı və yaradıcılığı təşviq edilir. Bundan əlavə, burada tələbələrin şəxsi inkişafına və karyera planlamasına da böyük diqqət yetirilir. Onlar üçün mentorluq proqramları, təlimlər və seminarlar təşkil olunur ki, bu da onların gələcəkdə daha uğurlu olmasına kömək edir.
SABAH qruplarının tələbələr üçün təqdim etdiyi üstünlüklər və əldə olunan nəticələr göstərir ki, bu proqram ali təhsilin inkişafı və mütəxəssis hazırlığı baxımından olduqca uğurlu bir modeldir. Gələcəkdə bu proqramın daha da genişləndirilməsi və ixtisas seçimlərinin artırılması, beynəlxalq əməkdaşlıqların genişləndirilməsi, eləcə də tədris prosesinə daha innovativ metodların tətbiqi onun effektivliyini daha da yüksəldə bilər. Azərbaycan ali təhsil sistemində keyfiyyətin artırılması və kadr hazırlığının daha yüksək səviyyəyə çatdırılması üçün SABAH qrupları mühüm rol oynamağa davam edir.
Səidə Abasova
