Hidrobiologiya nədir?
Hidrobiologiya sözü "su" mənasını verən hidro və "canlı elm" mənasını verən biologiya sözlərinin birləşməsindən yaranıb. Su ilə birbaşa və ya dolayı əlaqədə olan canlıları öyrənən elm sahəsidir. Bu təsbit çox düzgün olmasa da, əsl mənaya çox yaxın bir yanaşmadır. Yaxın olmasının səbəbi aşkarlamanın tam kifayət etməməsi və natamam qalmasıdır.
Bir sözlə, hidrobiologiya suda həyat və həyat prosesləri haqqında elmdir. Müasir hidrobiologiyanın çox hissəsinə ekologiyanın alt bölməsi kimi baxmaq olar; Bununla belə, hidrobiologiya sahəsi əsasən taksonomiya, iqtisadi biologiya, sənaye biologiyası, morfologiya, fiziologiya və s. Bir çox tədqiqatlar limnologiya ilə (daxili suları [şirin su] öyrənən elm sahəsi) sıx bağlıdır. Bu tədqiqatlar iki yerə bölünür: lotik (axar sular) sistem ekologiyası və lentik (durğun sular) sistem ekologiyası.
Hidrobiologiya intizamının tədqiqat sahələri hansılardır?
Aparılan tədqiqatların əhəmiyyətli bir hissəsi evtrofikasiya tədqiqatlarını əhatə edir. Evtrofikasiya göllərdə, estuarlarda, su anbarlarında (bəndlərdə saxlanılan su və s.), sahilyanı ərazilərdə, yavaş axan çaylarda və ya Baltik dənizi kimi artıq qida maddələri alan su obyektlərində baş verən təbii proses olsa da, xarici müdaxilə buna səbəb ola bilər. Bu hadisə qida maddələrinin artması səbəbindən gölün səthində mikroskopik fitoplanktonların, filamentli yosunların və su bitkilərinin çoxalması nəticəsində suyun şəffaflığının azalması ilə xarakterizə olunur. Gölün səthində kondensasiyanın yaranmasına səbəb yosun döşəklərinin, bitki yarpaqlarının və s. bir araya gəlməsidir. Bu, günəş işığının suyun içinə girməsinə mane olan strukturlar arasındakı rəqabət və canlıların fotosintezi həyata keçirmək üçün işığa çatmaq üçün səthə yaxın mövqe tutmaq istəyi ilə bağlıdır.
Dağ göllərinin (şirin su mənbələrinin) turşulaşması, mayalanma ilə əlaqədar çayların, göllərin və su anbarlarının suyunun ion tərkibində dəyişikliklərlə bağlı uzunmüddətli tədqiqatlar aparılır. Hazırkı tədqiqatın məqsədi su anbarlarında suyun keyfiyyətinin idarə edilməsi və su təchizatı üçün vacib olan ekosistemin əsas ekoloji funksiyalarını aydınlaşdırmaqdır. Əsas diqqət limnologiyaya yönəlsə də, eyni tədqiqat mövzusu fərqli ekosistem olan okeanlarda da aparılır. Okeanlar fərqli bir intizamın, Okeanoqrafiyanın mövzusu ola bilər və hidrobiologiyanın tədqiqat sahələrini də əhatə edə bilər.
Mənbə: evrimağacı
Tərcümə etdi: Aytac Musayeva
