Ümumiyyətlə, xəstəliyə qarşı dərman hazırlamaq çox sadə və sürətli bir proses kimi görünür. Ancaq insan orqanizminin mexanizmi və xəstəliklərin bilinməyən tərəfləri bu işi çox çətinləşdirir. İllərlə aparılan araşdırmalar nəticəsində əldə edilən dərmanlar belə heç də həmişə arzu olunan nəticəni vermir. Bəs niyə dərmanların hazırlanması prosesi bu qədər çətindir?
Dərmanlar xəstəliklərin təsirini minimuma endirmək və ya qarşısını almaq üçün istifadə edilən təsirli məhsullardır. Təbii ki, məhsul geniş araşdırmalardan sonra istehsal olunmalı, onun təsirləri dərindən izlənməlidir.
Yeni dərmanın təsdiqi üçün dünyanın bütün ölkələri tərəfindən qəbul edilən qurum ABŞ Qida və Dərman İdarəsidir (FDA). FDA, xüsusilə ABŞ-da dərmanların təhlükəsizliyini və effektivliyini tənzimləmək üçün geniş səlahiyyətlərə malikdir.
1. Potensial Aktiv Maddənin Müəyyənləşdirilməsi və İnkişafı.
Əvvəlcə elm adamları xəstəliyin səbəbini araşdırır və xəstəlikləri müəyyənləşdirirlər. Xəstəliyə səbəb olan vəziyyəti neytrallaşdıracaq 'potensial aktiv maddə' müəyyən edilir. Təqdim olunan statistik məlumatlara görə, xəstəliklər üçün hazırlanmış orta hesabla 5000-10000 aktiv maddədən yalnız 1-2-si təsdiq edilmişdir. Bu statistik rəqəmlərə nəzər saldıqda araşdırma və inkişaf prosesinin nə qədər uzun və yorucu olduğu aydın olur. Dərmanı bazara çıxarmaq üçün uğurlu elmi araşdırmalar, yüksək maliyyə dəstəyi, qabaqcıl cihazlar, uyğun laboratoriya şəraiti və ən əsası səbir lazımdır.
Aktiv maddə müəyyən edildikdən sonra etibarlılıq baxımından bəzi məlumatlar lazımdır. Dərmanın faydaları və zərərləri müəyyən edilir. Bədəndə necə sorulur və bədəndən necə xaric olur? Hansı doza və necə verilməlidir (şifahi və ya inyeksiya yolu ilə)? Onun yan təsirləri, yəni toksikliyi nədir? Bu kimi suallara cavablar laboratoriya şəraitində aparılan araşdırmalarla tapılır.
Mənbə: bilimup
Tərcümə etdi: Nuray Mürsəlova
