Kolorado Boulder Universitetinin klassikləri Euripides tərəfindən itirilmiş iki faciənin əvvəllər məlum olmayan fraqmentlərini müəyyən etdilər. Kolorado Boulder Universitetinin iki akademiki aylarla davam edən gərgin araşdırmalardan sonra klassik yunan faciəçisi Euripidesin əlli ildən çox müddətdə kəşf edilmiş əsərlərinin ən mühüm yeni fraqmentləri hesab etdikləri şeyi deşifrə edib şərh ediblər.
2022-ci ilin noyabrında Misirin Turizm və Qədim Əsərlər Nazirliyinin arxeoloqu Basem Gehad Misirin qədim Filadelfiya şəhərində tapılan papirusu klassiklər üzrə dosent Yvona Trnka-Amrheinə göndərdi. İki akademik bu yaxınlarda Hermopolis Magna-da birgə qazıntı layihəsində qədim Misir fironu II-ni araşdırdılar. O, həmçinin Ramzesin nəhəng heykəlinin yuxarı yarısını kəşf etdi.Trnka-Amrhein yüksək dəqiqlikli fotoşəkillər vasitəsilə papirusun 98 sətirini diqqətlə araşdırmağa başladı, çünki Misir qanunları ölkədən hər hansı tarixi əsərin fiziki olaraq çıxarılmasını qadağan edirdi.Bunun açıq-aydın bir faciə olduğunu ifadə edən Trnka-Amrhein, Kaliforniya Universiteti tərəfindən rəqəmsal olaraq hazırlanmış qədim yunan mətnlərinin əhatəli məlumat bazası olan Thesaurus Linguae Graecae istifadə edərək, Euripides-in böyük ölçüdə itirilmiş əsərlərindən əvvəllər məlum olmayan sitatları araşdırdığını təsdiqlədi.Bir az daha araşdırma apardıqdan sonra Trnka-Amrhein Euripides fraqmentləri ilə bağlı bir mütəxəssislə məsləhətləşməyə ehtiyacı olduğunu başa düşdü, məşhur klassik professor Con Gibert ilə birlikdə yüksək keyfiyyətli fotoşəkili diqqətlə araşdıraraq aylarla davam edən yorucu bir işə başladılar. 68 sm² papirus. Onlar mətni diqqətlə deşifrə edərək gördüklərini zənn etdikləri sözlərin faciəvi üslub və metr qaydalarına uyğun olduğunu təsdiqlədilər.
Nəhayət, onlar Evripidin iki hissəli “Polyidus və İno” oyunundan yeni parçalarla işlədiklərinə əmin oldular. Gibert deyir ki, xətlərin iyirmi ikisi əvvəllər bir qədər fərqli versiyalarda tanınırdı, lakin “80 faiz tamamilə yenidir”.
Gibert 1960-cı illərdən bu yana belə əhəmiyyətli bir tapıntıya rast gəlmədiklərini bildirərkən, Trnka-Amrhein böyük və müasir dövrümüz üçün qeyri-adi olan bu papirusun əhəmiyyətli bir kəşf olduğunu söyləyir.
Mənbə: Arkeofili
Tərcümə etdi: Fatimə Şükürova
