Gündəlik həyatımızda 0-dan 9-a qədər cəmi 10 rəqəmdən ibarət olan onluq say sistemindən istifadə edirik. Bununla belə, texnologiya ilə maraqlanan hər kəs bildiyi kimi, ikili say sistemi kompüterlərdə və maşınlarda istifadə olunur.
Çünki kompüterlər və maşınlar sözləri və ya rəqəmləri insan zehni kimi anlaya bilməz. Kompüterlərdə istifadə olunan ikili say sistemi insanlara mürəkkəb görünsə də, kompüterlərin oxuması daha asandır. Çünki kompüterlər üçün yalnız iki dəyəri oxumaqla əməliyyatlar yerinə yetirmək daha geniş çeşidli dəyərləri oxumaqla əməliyyatlar yerinə yetirməkdən daha asandır. Bundan əlavə, ikili ədədlərin istifadəsi kompüter sxemlərinin təsvir gücünü artırır və xərcləri azaldır. Bu şəkildə daha güclü kompüterlər etmə üstünlüyünü təmin edir. Buna görə də kompüterlər etibarlılıq və qənaətcillik üçün ikili nömrələrə üstünlük verirlər.
Bu mürəkkəb cihazın əsasını təşkil edən elektron komponentlər yalnız iki şeyi ayırd edə bilir: 1 və 0.
1 siqnal var, 0 siqnal yoxdur deməkdir.
Kompüterin işləməsi üçün bəzi əsas funksiyalar tələb olunur. İlk növbədə ədədlər, yəni 1 və 0-lara uyğun gələn elektrik siqnalları kompüterin hissələri arasında heç bir toqquşmadan keçməli və hesab əməliyyatları yerinə yetirilməlidir. Bundan əlavə, nömrələr yadda saxlanılmalı və bir yerdə saxlanılmalıdır. Bu nömrələr mətn, səs və şəkil kimi istifadəçiyə ötürülməlidir. Bütün bunları etməyə imkan verən hissələr kompüterin mexaniki, yəni fiziki quruluşunu təşkil edir və bunların cəminə aparat deyilir.
Hissələrin hərəkətini istiqamətləndirən kompüter proqramları, yəni proqramlardır. Proqramlarda əmr ardıcıllığı ikilik say sisteminə uyğun olaraq kodlanır. Bu ikili sistemdə kodlaşdırılan əmrlər siqnal olaraq kompüterə göndərildikdən sonra məntiq qapıları tərəfindən işlənir. Bu, müxtəlif əməliyyatlar üçün məntiq qapılarını fərdiləşdirir. Bir kompüter sistemi bir çox qapıları və bir çox proqramı birləşdirərək yaradılır. Bu sistem istifadəçinin əmrlərini emal etmək üçün məsuliyyət daşıyır.
Mənbə: BilimUP.com
Tərcümə etdi: Günay Məmmədova.
