Okeanla birləşən və çox böyük bir ərazini dolduran su kütlələrinə “dəniz” deyilir.
Dənizlər də okeanların qolları kimi ifadə oluna bilər və dünyanın dörddə üçünü (71%) təşkil edir. Onlar ümumiyyətlə duzlu su hövzələridir və milyonlarla canlının həyatına ev sahibliyi edirlər. Okeanla əlaqəsi olmayan su hövzələrinə dəniz deyil, göl deyilir.
Dənizdə duzluluq səviyyəsi demək olar ki, yüz faiz təşkil edir ki, bu da suyun istifadəsinə mane olur. İnkişaf etməkdə olan texnologiyaya baxmayaraq, təmizləmə texnologiyasının qeyri-kafi olması dəniz suyundan istifadə imkanlarını azaldır.
Dənizlər necə əmələ gəlir?
Dənizlərin əmələ gəlməsi milyonlarla il əvvəl baş verib. Qranit süxurlarının səth hissələri səthi, bazaltlar isə sualtı səthi əmələ gətirən formasiyalardır. Qranitlə bazaltlar arasında çəki fərqi zaman keçdikcə artmış, çəkisi qranitlərdən daha çox olan bazaltlar su ilə doldurulmuşdur; Beləliklə, dənizlər yarandı. Bazaltları dolduran su kütlələri yer qabığının soyuması, su buxarını atmosferə və yağışa ötürməsi nəticəsində əmələ gəlmişdir.
Dəniz növləri:
Kənar dənizlər: Okeanın sahilində yerləşirə, ərazidir və ümumiyyətlə okeanlarla bağlıdır.
Bunlar mövcud dənizlərdir, lakin sərhəd dənizləri ilə okeanlar arasındakı adalar götürür. Sarı dəniz, Yaponiya dənizi və karib dənizi sahil dənizinə misal kimi göstərilə bilər.
Aralıq dəniz: Bunlar ümumiyyətlə qitələrlə əhatə olunmuş və dar su yolları ilə okeana bağlanan dənizlərdir. Aralıq dənizləri okeanlara boğazlar vasitəsilə bağlanır.
Dəniz suyu niyə duzludur?
Dəniz suları ümumiyyətlə duzlu olur. Bunun səbəbi, süxurların zamanla yağış suları ilə aşınaraq ionların meydana çıxmasıdır; Duz əmələ gələn ionların çaylar vasitəsilə dənizlərə ötürülməsi nəticəsində əmələ gəlir. Dənizlərin duzlu olmasının başqa bir səbəbi dənizin altındakı maqma təbəqəsidir. Maqmanın isti süxurlarla qarşılıqlı təsiri nəticəsində dənizlərdə duzun miqdarının artması müşahidə olunur.
Mənbə: WordPress.com
Tərcümə etdi: Nailə Hadizadə
