Mütəxəssislər hesab edir ki, insanlar ən azı 3,6 milyon il əvvəl dik yeriməyə başlayıb. Qol və ayaqların bir-birinə uyğun gəlməməsinin səbəbi sonradan aşkarlanıb. Uzun müddət alimlər düşünürdülər ki, yeriyərkən qollarınızı yelləmək heç bir fayda vermir. Elm adamlarının ən yaxşı təxminləri, bu vəziyyətin zamanla inkişaf və dəyişiklik nəticəsində meydana gəldiyidir.
Ayaqları tərpətmək üçün əlləri tərpətməyə ehtiyac yoxdur, bəs insanlar niyə bu yolla gedirlər?
Bu sualın cavabını tapmaq üçün Miçiqan Universitetindən bir qrup alim qollarını yelləmək, qollarını bədənlərinin yanlarında saxlamaq və s. müxtəlif yollarla yeriyən on nəfərin istifadə etdiyi enerjini ölçdü. Onlar mexaniki qol modelləri üzərində oxşar sınaqlar aparıblar və müəyyən ediblər ki, yeriyərkən qolları yelləmək yerimək üçün tələb olunan enerjinin ümumi miqdarını azaldır. Tədqiqatın sonunda, yeriyərkən qollarını hərəkətsiz saxlayan insanların təbii şəkildə qollarını silkələyənlərə nisbətən 12% daha çox metabolik enerji sərf etdikləri ortaya çıxdı. Təəccüblü olan budur; İnsanların qolları və ayaqları sinxron şəkildə yeriyərkən tapdıqları nəticə budur: Sol ayaqla irəli addım atarkən, sol qol irəli yellənir. Bu insanlar adi yerimə ilə müqayisədə 26% daha çox enerji sərf edirlər. İnsanların qollarını yelləmədən yeriyərkən heç bir enerji sərf olunmadığı kimi görünə bilər, amma vəziyyət heç də göründüyü kimi deyil. Tədqiqatçılar nə baş verdiyini dəqiq müəyyən etmək üçün subyektlərin qollarını bədənlərinin yanında bağlayıblar. Təcrübə nəticəsində bu insanların 7% daha çox enerji sərf etdiyi qənaətinə gəlinib. "Normal" qol yelləncəyi, tədqiqatçıların sağ ayaqla addım atarkən sol qolu irəli və əksinə hərəkət etdirməsini adlandırırlar. Tədqiqatçılar müəyyən ediblər ki, normal qol yelləmək qol əzələlərindən çox enerji sərf etmir. Təcrübələrdə tədqiqatçılar qollarını hərəkətsiz saxlayan insanların əslində yerimək üçün daha çox səy göstərməli olduqlarını aşkar etdilər. Bunun əksinə olaraq, qollarını hərəkət etdirən insanlar 20% daha sürətli yeriyirdilər.
Qollarımızı yelləmək o qədər təbiidir ki, onların yellənməsinə icazə vermək, yeriyərkən qollarımızı yerində tutmaqdan daha az enerji tələb edir. Qolumuz sarkaç kimidir, ayağımız hərəkət edəndə bədənimiz də hərəkət edir və bu hərəkət sarkacı yelləməyə məcbur edir. Bu təbii hərəkətə görə qollarımız passiv hərəkət edir, yəni əzələlərimiz bunu yerinə yetirmək üçün enerji sərf etmir. Xüsusilə qolun yelləncək hərəkəti, ayağımız yerə dəydikdə gücün bir hissəsini əvəz edir, yəni ayaqlarımız daha az enerji sərf edir.
Tərcümə etdi: Sevil Azər
