Dərman istehsalında istifadə olunan aktiv maddədir. Bu aktiv tərkib hissəsi 1953-cü ildə Qərbi Almaniyanın əczaçılıq şirkəti Grünenthal tərəfindən sintez edilmişdir. 1957-ci ildə bu maddə ilə Contergan adlı dərman istehsal edilərək bazara çıxarılıb. Bu dərmanın tərkibindəki aktiv maddə sayəsində; əsəbilik, zəif konsentrasiya, narahatlıq, yuxusuzluq, hipertiroidizm, miqren və yoluxucu xəstəliklər kimi müxtəlif əlamətlər müalicə edilə bilər.
O dövrdə insanlar ümumiyyətlə narahatlıq və yuxusuzluq kimi xəstəlikləri üçün Barbituratlar adlı dərmandan istifadə edirdilər. Bununla belə, zaman keçdikcə, aktiv tərkib hissəsi olan talidomidin mənfi təsir profilinin Barbiturat dərmanından daha yaxşı olduğu təklif edildi. Apne həddindən artıq dozası, aşağı ölüm potensialı və asılılıq potensialının olmaması səbəbiylə reseptsiz satılmağa başlayan Thalidomid uğurlu marketinqi ilə Qərbi Almaniyada ən çox seçilən dərmanlardan biri oldu. Əslində, hamilə qadınlar üçün ən populyar dərman oldu, çünki qusma və ürəkbulanma kimi problemləri daha az hiss etdirirdi. Bundan əlavə, dərman təkcə Qərbi Almaniya ilə məhdudlaşmırdı, həm də 40-dan çox ölkədə satılmağa başladı. (Kanada, Yaponiya, İngiltərə, Avstraliya da bu ölkələr sırasındadır)
Demək olar ki, aspirinlə eyni səviyyədə satılan bu dərman sonradan çox ciddi problem yaradıb. Zaman keçdikcə dərmanı istifadə edən insanlar qəbizlik, yorğunluq, periferik sinir sistemi xəstəlikləri, baş ağrıları və əzələ ağrıları kimi yan təsirləri hiss etməyə başladılar. Ən ağır zərər hamilə qadınların doğuş zamanı baş verib. Dərman hamiləlik dövründə istifadə edildikdə körpənin inkişafına çox mənfi təsir göstərirdi.
Axı minlərlə körpə deformasiya ilə doğulurdu. Ən çox rast gəlinən anadangəlmə disfunksiya əlləri və ayaqları inkişaf etməmiş doğulan körpələr idi. Qüsurlarla doğulan bu körpələr sonradan sümük xəstəliklərinə və ürək xəstəliklərinə meyilli olublar. Bütün bu yan təsirlərdən sonra müxtəlif ölkələrin həkimləri talidomidin aktiv maddəsi ilə hamiləlik dövründə bu dərmanı istifadə edən anaların körpələrinin anadangəlmə qüsurları arasında əlaqənin ola biləcəyi barədə hesabatlar hazırlayıblar. Hazırlanan hesabatlar nəticəsində dərmanla bağlı heç bir hüquqi tənzimləmə olmadığı, talidomidin siçanlarda sedativ-hipnotik təsirini göstərən yalnız bir araşdırmanın olduğu və məlumatların şübhəli olduğu ortaya çıxdı. Bu qalmaqaldan sonra dərman bazardan çıxarılıb və bəzi ölkələr əczaçılıq şirkətini məhkəməyə verib.
Əvvəlcə şirkət dərmanı ABŞ-a satmaq istəsə də, nə qədər satmaq istəsə də, dərman ABŞ-a daxil ola bilməyib. Amerika bu fəlakətdən məsuldur, Qida və Dərman Administrasiyasının əməkdaşı Dr. O, Frensis Kelsi sayəsində xilas oldu. Dr. Frances Kelsey hamiləlik zamanı talidomiddən istifadənin təhlükəsizliyi ilə bağlı güclü şübhələri var idi. Talidomidin Amerika lisenziya sahibinin geniş təhlükəsizlik testi olmadan dərmanı bazara çıxarmasının qarşısını aldı. Amerika işini düzgün görən Dr. Frensis Kelsi sayəsində o, fəlakətin astanasından xilas oldu.
Mənbə: temsil.org
Tərcümə etdi: Rəhimə Cəmilova
