Zaman insan həyatında ən vacib anlayışlardan biridir. Müasir qloballaşan həyatda dünyanın ümumi zaman qavrayışını formalaşdıran məsələlərdən biri də universal saat qurşaqlarıdır.
Saat qurşağı nədir?
Saat qurşağı dünyanın müxtəlif coğrafi bölgələrində və ölkələrində istifadə edilən və qlobal miqyasda vaxt anlayışını sistemləşdirən proqramdır. Standartlaşdırılmış saatları təyin edərək yaradılan sistem dünyanı öz ətrafında 24 saat fırlanmasına görə müxtəlif dilimlərə bölür. Bu bölgələrə saat qurşağı və ya başqa sözlə, saat qurşağı deyilir.
1884-cü ildə Beynəlxalq Meridian Konfransında qəbul edilən və bütün dünyada tanınan saat qurşaqları 24 hissəyə bölünür və bu hissələrdə yerləşən coğrafi bölgələr arasında ayrı-ayrı zonalarda olanlar fərqli saat qurşaqlarına malikdir. Nümunə ilə izah etsək, İstanbul , Berlin, Tokio və Nyu York kimi dörd böyük dünya şəhərinin eyni vaxtda fərqli vaxtlarda olması saat qurşağı tətbiqinin ortaya qoyduğu bir vəziyyətdir.
Saat dünyanın harasından başlayır?
Saat qurşaqlarına gəldikdə, UTC (Koordinasiyalı Universal Saat) və GMT (Qrinviç Orta Saatı) kimi anlayışlar ön plana çıxır.
GMT, adından da göründüyü kimi, İngiltərənin Qrinviç şəhərindəki orta vaxta aiddir. Dünya saat qurşaqları baxımından istinad nöqtəsi olan GMT 24 saatlıq dövrədə sıfır nöqtəsi hesab olunur. Məsələn, İstanbulun GMT- dən 3 saat qabaqda olduğunu başa düşmək olar. Bu halda İstanbul və Türkiyə vaxtı GMT+3 saat qurşağındadır.
GMT-nin daha müasir tərifi kimi ifadə edilən UTC, saatların daha elmi və sinxron şəkildə ölçüldüyü vahidin adıdır. UTC və GMT arasında texniki və metodoloji fərqlər olsa da, funksiya baxımından heç bir fərq yoxdur. Yenə İstanbul və Türkiyə timsalında UTC arayışına görə istifadə olunan saat qurşağı 3 saat qabaqdadır və UTC +3 adlanır.
Gün ərzində dəyişən saat qurşağı nədir?
Saat qurşağının funksiyasını nəzərə alsaq, insanlar eyni gündə müxtəlif saat qurşaqları arasında hərəkət edə bilərlər. Səyahət zamanı baş verən vaxt dəyişikliyi və yer dəyişikliyi iki fərqli saat qurşağı arasında keçid zamanı baş verir. Gün ərzində dəyişən saat qurşağına misal olaraq Londondan Nyu-Yorka uçan sərnişini misal göstərmək olar.
UTC zonasında olan Londondan yola düşən təyyarə saat 12.00-da UTC -5 zonasında olan Nyu Yorka səkkiz saatlıq yoldan sonra çatdıqda, təyinat vaxtı 15.00 olacaq . Bu zaman gün ərzində saat qurşağının dəyişməsindən danışmaq olar.
Mənbə: cthaber.com
Tərcümə etdi: Rəhimə Cəmilova
