Vila Franka azor adalarının Portuqaliya arxipelaqında, San-Migel adasının cənub-mərkəzi sahillərində yerləşən bitki örtüyü ilə örtülmüş, yaşayış olmayan adadır.
Bütün ada və ətraf sular qorunan təbiət qoruğunu əhatə edir, eyni zamanda üzgüçülük və qayalardan dalış üçün məşhur bir yer olaraq qalır.
Coğrafi yerləşimi
Vila Franka adacığı, zamanla dəniz və seysmik qüvvələr tərəfindən güclü şəkildə eroziyaya məruz qalmış freatomaqmatik mənşəli Surtseyan vulkanik konusunun açıq qalıqlarıdır. Əsasən bazalt və palaqonitik tuflardan ibarətdir ki, bu da sütunlara bənzəyən xarakterik şaquli çatlı qaya birləşmələri ilə nəticələnir. Adada bir neçə sualtı mağara var.
Ada San Migel adasının cənub-mərkəzi sahilindən 500 metr (1600 fut) ilə 1 kilometr (0,62 mil) arasında, bələdiyyə, şəhər və Vila Franca do Campo limanına bitişikdir. Yarımdairəvi ada təxminən 5 hektar (12 akr) və ya 6 hektar (15 akr) ərazini əhatə edir. Adanın ən yüksək nöqtəsi dəniz səviyyəsindən təxminən 62 metr (203 fut) hündürlükdədir. Adanın ən diqqətəlayiq geoloji quruluşlarından biri, adanın cənub ucunda yerləşən Farilhão adlı 32,5 metrlik (107 fut) vulkanik çökəklikdir.
Vulkan konusunun krateri dənizə açıqdır və su ilə doludur. Yerli olaraq Boquete kimi tanınan bu dairəvi krater diametri təxminən 150 metr (490 fut), maksimum suyun dərinliyi isə təxminən 20 metr (66 fut) təşkil edir. Kraterdəki açılış şimala, San Migelə doğru baxıldıqda, dalğaların təsirindən qorunan kiçik bir təbii liman və qumlu çimərlik yaradır. Liman və çimərlik üzgüçülük üçün o qədər məşhurdur ki, iyun-oktyabr aylarında Vila Franca do Campo və ada arasında çoxlu gündəlik qayıqlar üzgüçüləri adaya daşıyır. Adacığın qorunan statusuna görə gündə cəmi 400 ziyarətçi oraya enə bilər.
Tarixi
Vila Franka adacığı 1537-ci ildən gec olmayaraq kəşf edildi - ilk yazılı sənədlərin onun mövcudluğunu təsdiq edən il - San Migelin köçkünləri ilkin yaşayış yerlərindən qərbə köçdükləri zaman təsdiqlənib. Keçmişdə adada hərbi qala, liman, üzüm bağları və balina saatı da daxil olmaqla müxtəlif insan fəaliyyətləri və istifadələri nəzərdə tutulurdu. Tarixən adanın şərq hissəsi delfinləri kəsmək üçün istifadə olunurdu və buna görə də yerli olaraq Baixa da Cozinha (“mətbəx töküntüsü”) kimi tanınır.
1982-ci ilə qədər bir ailə bu adada yaşayıb. Bu ailə yerli istehlak üçün şərab istehsal edərək adada üzüm bağları saxlayır və onlara qulluq edirdi. Görünür, onlar hedcinq kimi istifadə etdikləri Arundo donax da daxil olmaqla, adaya invaziv növlərin gətirilməsindən məsul idilər.
Mənbə:Britannica.com
Tərcümə etdi: Aytac Musayeva
