Bu gün:

Oksigen niyə vacibdir?


Sayca dördüncü və Kainatda üçüncü ən bol element olan oksigen həqiqətən də bu gün həyat üçün "hər şey" olan elementlərdən biridir.

Onsuz bir neçə dəqiqədən çox yaşaya bilməyəcəyimizi nəzərə alsaq, bir neçə milyard il əvvəl bu elementin fotosintez yolu ilə planetimizdə məskunlaşmağa başladığı zaman dünyada ən fəlakətli yoxa çıxma hadisəsinə səbəb olduğunu öyrənmək sürpriz ola bilər. həyatın tarixi. Oksigen əslində çox güclü bağlar yarada bilən bir elementdir.

Həqiqətən də, təkamül tarixində ilk kütləvi yox olma hadisələrindən biri Böyük Oksidləşmə hadisəsi kimi tanınan hadisə nəticəsində 2,4 milyard il əvvəl baş verib. Fotosintez təxminən 200 milyon il əvvəl (təxminən 2,6 milyard il əvvəl) təkamül etməyə başladığı üçün atmosferdə çox sürətli oksigen yığılması baş verib. Halbuki dövrün canlılarının demək olar ki, hamısı anaerob idi, yəni oksigenə dözümlü deyildilər və oksigensiz mühitlərdə yaşayırdılar. Onlar canlı məxluqlar idi. Yalnız kiçik bir hissələri oksigenə qarşı dözümlü idi. Bu sürətli oksigen yığılması bu canlıların hamısını zəhərləməyə və öldürməyə başladı. Qısa müddətdə atmosferlə təmasda ola bilən dövrün canlılarının çoxu yox oldu. Planetimiz hələ o dövrdə təkhüceyrəli bakteriyalarla məskunlaşdığı üçün bu, bildiyimiz kimi, “arxasında sümüklər və aşkar izlər qoyan” yox olma hadisəsi deyildi, lakin yenə də saysız-hesabsız növlərin sonunu gətirdi. Bu canlılar arasında prosesə ayaqlaşa bilən və oksigenə bir qədər dözümlü olanlar sağ qaldılar, seçilərək çoxaldılar. Beləliklə, əvvəlcə oksigenə dözümlü canlıların populyasiyaları genişləndi, daha sonra atmosferi dolduran oksigendən tamamilə asılı olan canlılar təkamül etdi. Bu təkamül prosesini qaya və minerallardakı izlərdən addım-addım izləmək mümkündür.

Mənbə: Evrim ağacı

Tərcümə etdi: Nailə Hadizadə

Paylaş
Şərh əlavə et