Lany poniedziałek (yaş bazar ertəsi) kimi də tanınan Śmigus-Dyngus, bir sözlə, insanların bir-birlərinə çoxlu su atmasını əhatə edən Polşa Pasxa Bazar ertəsi ənənəsidir.
Ənənə 14-cü əsrə gedib çıxır, lakin çox güman ki, mart bərabərliyi və yazın gəlişi ilə əlaqəli xristianlıqdan əvvəlki mənşələrə malikdir - su həyat və yenilənmə simvoludur. Oxşar ənənələrə Mərkəzi və Şərqi Avropanın hər yerində rast gəlmək olar, Ukraynada Поливаний понедилок (Suvermə Bazar ertəsi), Çexiyada Oblievačka , Slovakiyada Oblievačka və Macarıstanda Vízbevető . Polşa xaricindəki Polşa icmalarında "Dingus Günü" kimi də tanınır.
Śmigus-Dyngus'un dəqiq mənşəyi hələ müəyyən edilməsə də, ən çox bilinən hekayə, Pasxa Bazar ertəsi günü kənd yerlərində oğlanların qızları su ilə islatmasına və onları pişik söyüdünün budaqları ilə döyməsinə icazə verildiyi zamandır. Dəhşətli səslənsə də, bu, adətən onların sevgisini göstərmək üçün nəzərdə tutulurdu (və ehtimal ki, sonradan bəzi evliliklərlə nəticələndi).
Śmiqus yoxsa dyngus?
Göründüyü kimi, Śmigus və Dyngus əvvəlcə iki ayrı adət idi. Bununla belə, onların nəyə bənzədiyi və tam olaraq haradan gəldiklərinə dair bir çox fərqli fikir var. Şmigusun simvolik olaraq xurma yarpaqları və ya söyüdlərlə insanların ayaqlarının döyülməsi və onları soyuq suda islatması ilə məşhur idi. Bu, onları kirdən və xəstəliklərdən, sonra isə günahdan təmizləmək üçün nəzərdə tutulmuşdu.
Dyngus, guya, "drençer"ə bəzədilmiş yumurta ilə rüşvət verməklə ikinci dəfə ıslanmaqdan özünüzü xilas etmək şansı idi. Başqa bir fikir qədim slavyan gəzinti təcrübələri ilə əlaqələndirilir - insanlar qohumlarını və dostlarını ziyarət edir, təamları və sevincləri bölüşürdülər. Oğlanların yürüşləri kəndləri tapdalayır, qapı-qapı gəzir, şeirlər söyləyir, hədiyyə tələb edirdilər.
Başqa bir fikir göstərir ki, Şmiqus söyüdləri döymək, Dinqus isə su atmaq vaxtıdır. Digərləri bu adətin Polşanın Vəftizi ilə, gələcək Polşa dövlətinin ilk hökmdarı olan I Mieszkonun və onun sarayının çox hissəsinin şəxsi vəftizi ilə əlaqəli olduğuna inanırlar.
İndi Śmigus-Dyngus Polşada Pasxa bayramlarının təbii bir hissəsidir. Maraqlıdır ki, Polşada adət haqqında ilk xatırlatma 1420-ci ildə Poznan arxeparxiyası 'Dingus Prohibetur' adlı bir fərman verdikdən sonra gəlir - bu, insanları Śmigus-Dyngus-da iştirak etməklə törədilən günahkar hərəkətlər barədə xəbərdar edirdi.
Mənbə: culture.pl
Tərcümə etdi: Rəhimə Cəmilova
