İnsanlar ilk dəfə kosmosa baxandan bəri biz Kainatın başqa yerlərində həyatın olub-olmaması ilə maraqlandılar. Astrofizika Mərkəzində alim və mühəndislər; Harvard və Smithsonian tezliklə bu suala cavab verə bilər.
Astrofizika Mərkəzinin alimləri və mühəndisləri digər planetlərdə həyatın kəşfini təmin etmək üçün aşağıdakı irəliləyişlərə nail olmağı hədəfləyirlər:
Həyatın Mənşəyini Anlayın: Biz Yerdə həyatın yaranmasına imkan yaradan planetar inkişaf şərtlərini araşdırırıq.
Modelləşdirmə və Cihazlaşdırma: Biz planet atmosferlərinin tərkibini müəyyən edən spektroskopik işarələr üçün yeni modellər hazırlayır və onları aşkar etmək üçün yeni alətlər qururuq.
Axtarış və Müşahidə: Biz müşahidə üçün hədəflənmiş ekzoplanet namizədlərini müəyyənləşdiririk və axtarış prosesini daim təkmilləşdiririk.
Məlumatların Təhlili: Biz planetin kütləsi, orbiti, ölçüsü və tərkibi haqqında nəticə çıxarmaq üçün müşahidə məlumatlarından istifadə edirik.
Necə axtarılır?
Ekzoplanetlər və ya bizim özümüzdən başqa günəş sistemlərindəki planetlər bəzən birbaşa Yer və onların ulduzu arasında orbitdə fırlanır. Planet öz ulduzunun qarşısında orbitdə fırlananda az miqdarda işığın qarşısını alır. CfA alimləri ulduz işığında enmələri axtarmaq üçün Transiting Exoplanet Survey Satellite (TESS) və Kepler kosmik teleskoplarından, həmçinin MEarth layihəsinin yer əsaslı robot teleskoplarından istifadə edirlər. Planet ovunun bu "tranzit" üsulu minlərlə ekzoplanetləri aşkar etdi.
Tranzit zamanı az miqdarda ulduz işığı planetin atmosferi tərəfindən udulur və atmosferin kimyəvi tərkibinə dair ipuçları verir. Kütləvi, texnoloji cəhətdən inkişaf etmiş bir teleskop Yerə bənzər planetin atmosferinin tərkibini, o cümlədən həyatın istehsal edəcəyi incə kimyəvi imzaları aşkar etmək üçün çox vacibdir.
Planlaşdırılan Nəhəng Magellan Teleskopu (GMT) kimi gələcək nəsil teleskoplar sayəsində biz müşahidə imkanlarımızda əvvəllər ağlasığmaz kəşflər etməyə imkan verə biləcək bir nöqtəyə yaxınlaşırıq. Bu nailiyyətlərdən biri də Yerdən işıq ili uzaqlıqdakı uzaq bir planetdə həyatın aşkarlanmasıdır
Həyat Nəzəriyyəsi
CfA-nın Nəzəriyyə və Hesablama İnstitutunun alimləri həyat üçün ən çox ehtimal olunan ekzoplanetləri müəyyən etmək üzərində işləyirlər. Orbit ekzoplanetin səthinin maye suyun mövcud olması üçün lazımi temperatur olduğu “yaşayış zonasında” yerləşməlidir. Bildiyimiz hər bir həyat forması maye su tələb edir, buna görə də öz ulduzuna çox yaxın və ya çox uzaq olan ekzoplanetdə həyatı ehtiva etmə ehtimalı azdır. Bundan əlavə, bəzi zəruri prebiyotik molekulların əmələ gəlməsi üçün ultrabənövşəyi işıq tələb oluna bilər, lakin həddindən artıq aktiv ev sahibi ulduz gənc planeti partladaraq onun atmosferini məhv edə bilər. Yerdən kənar həyatı axtararkən mükəmməl ulduzu tapmaq mükəmməl ekzoplanet tapmaq qədər vacib ola bilər.
Həyat üçün lazım olan şərtlərlə bağlı hazırkı anlayışımıza əsaslansaq, bu cür müşahidələr vasitəsilə uzaq bir dünyanın atmosferində oksigen kimi bio-markerlərin aşkarlanması canlı orqanizmlərin varlığına işarə edərdi.
Mənbə: Cfa.harvard.edu
Tərcümə etdi: Namiq Atamalıyev
