Azadlıq anlayışı fəlsəfədə müxtəlif yollarla müəyyən edilmişdir. Azadlıq təkcə bir sahədə deyil, müxtəlif sahələrə xas olan müxtəlif mənaları ehtiva edir. Məsələn, ifadə azadlığını təyin edərkən fərqli bir şey söyləməli olduğumuz halda, ünsiyyət azadlığını təyin edərkən fərqli şeylər söyləməli olacağıq.
Fəlsəfədə azadlıq anlayışı insan varlığının əsas suallarından biri olan "biz azadıqmı?" sualına xidmət edir. Azadlıq anlayışı insanların öz düşüncələri, hərəkətləri və seçimləri üzərində tam səlahiyyət sahibi olmaq hüququna aiddir. Bununla belə, azadlıq anlayışını tam dərk etmək üçün onun tarixi mənşəyi, sərhədləri, ictimai həyatda yeri, mənəvi ölçüləri və digər fəlsəfi cəhətlərinə də toxunulmalıdır.
Azadlıq anlayışına tarixən qədim yunan filosoflarından başlayaraq bir çox fəlsəfi məktəblərdə toxunulmuşdur. Qədim Yunanıstanda azadlıq anlayışı o demək idi ki, fərd polisin qoyduğu qaydalarla məhdudlaşdırılmamalıdır. Yəni fərd qayda və qanunlardan kənar bir aləmdə azad idi.
Fəlsəfədə azadlıq anlayışı müasir dövrdə də öz əhəmiyyətini qoruyub saxlamışdır. Müasir filosoflar iddia edirlər ki, insanın azadlığı onun fərdi iradəsi ilə bağlıdır. Fərdi iradə insana öz düşüncələrini və hərəkətlərini öz iradəsi ilə idarə etməyə imkan verir.
Azadlıq anlayışının hüdudları da fəlsəfi mübahisələrin mövzusu olmuşdur. Məsələn, azadlıq anlayışı digər insanların hüquqlarına hörmət etmək və sosial qaydalara riayət etmək kimi məhdudiyyətlərlə üzləşə bilər. Bu səbəbdən də azadlıq anlayışı, onun sosial həyatdakı yeri və hüdudlarından bəhs edilir.
Mənbə: neoldu.com
Tərcümə etdi: Məryəm Abdullazadə
