Tədqiqatçılar 7-ci əsrdə yaşamış yeniyetmə qızın necə göründüyünü göstərən üz rekonstruksiyasını yaradıblar.
Məhkəmə eksperti Hew Morrison bu obrazı qızın kəllə sümüyü əsasında yaradıb. C: Kembric Universiteti
Qızın qeyri-adi məzarı 2012-ci ildə İngiltərənin Kembric şəhərinin cənubunda aşkar edilib və o vaxtdan bəri mütəxəssisləri çaşdırıb. İndi məhkəmə-tibb eksperti Hew Morrison qızın qalıqları əsasında onun üz modelini yaradıb.
Yenidənqurma hal-hazırda İngiltərədəki Kembric Universitetinin Arxeologiya və Antropologiya Muzeyində, Ayaqlarımızın Altında: Kembric Bölgəsinin Arxeologiyası adlı yeni sərgidə nümayiş etdirilir. Alimlər deyirlər ki, modeli görmək onlara çox vaxt sərf etdikləri insanla münasibət qurmağa kömək edir. Edinburq Universitetinin bioarxeoloqu Sam Leggett "Şəxsən, illərdir birlikdə işlədiyiniz birinin üzünü görmək və onun hekayəsini bölüşmək həqiqətən məmnuniyyətverici və qəribə dərəcədə emosionaldır".
Tədqiqatçılar İngiltərədə indiyədək yalnız beş belə xaç tapıldığını deyirlər. C: Kembric Universiteti
Kembric Universitetinin arxeoloqu, qızı tədqiq edən Sem Lüsi deyir ki, üz rekonstruksiyasının məqsədi qızı insanlaşdırmaqdır: “Bu model ümidləri və arzuları olan və gənc ölən insanların olduğunu xatırlamağa kömək edir”.
Tədqiqatçıların fikrincə, məzar bir neçə səbəbə görə diqqətəlayiq olub: Əvvəlcə 16 yaşlı qız oyma taxta çarpayıda basdırılıb. Tapıntı İngiltərədə indiyə qədər tapılmış çarpayıları olan 18 dəfndən biridir.
Bundan əlavə, o, qızıl sancaqlar və gözəl paltar geyinmiş və boynunda təəccüblü dərəcədə bəzəkli xaç taxdığı aşkar edilmişdir. Yanındakı bəzəklər aristokratik və bəlkə də kral statusunu göstərir. Tədqiqatçılar bu qızın xristianlığı qəbul etdiyini düşünür - bəlkə də Britaniyanın ilklərindən biridir.
Məzar 2012-ci ildə aşkar edildik də, tədqiqatçılar bir insanın qəbir əşyaları ilə birlikdə dəfn edilməsinin, ölümdən sonra da bədən deyil, ruh olduğuna dair xristian inancına zidd olduğunu söylədi. Ənənələrin bu birləşməsi qızın tam olaraq bütpərəstlikdən xristianlığa keçid dövründə yaşadığını göstərir.
Trampinqton xaçı məzarda tapılan digər bəzək əşyaları ilə birlikdə nümayiş etdiriləcək. C: Kembric Universiteti
Qızın sümüklərini araşdırmaq üçün izotopik analiz adlı qabaqcıl texnikadan istifadə edən tədqiqatçılar onun həyatı ilə bağlı bir neçə yeni detal öyrəniblər. O, əslində İngiltərədən deyildi; O, 7 yaşına çatdıqdan sonra bir anda Alp dağlarının yaxınlığından oraya köçdü. İzotopik nəticələr, həmçinin çarpayıda basdırılmış daha əvvəl ərazidə tapılan digər iki qadınla da uyğun gəlir və bu, elit qadınların İngiltərəyə materik Avropadan köçdüyünü göstərir.
Təhlil həmçinin qızın İngiltərəyə köçdükdən sonra proteinə daha az çıxışı olduğunu ortaya qoydu və bu onun həyat tərzinin əhəmiyyətli dərəcədə dəyişdiyini göstərir. Əvvəlki araşdırmalar qızın çox güman ki, xəstə olduğunu ortaya çıxarmışdı.
"O, yəqin ki, olduqca xəstə idi və tamamilə tanımadığı bir yerə qədər uzun bir yol qət etmişdi - hətta yeməkləri də fərqli idi" dedi Leggett. Dəhşətli olmalıdır. Amma bilirdi ki, vacib idi və bunu çiyinlərində daşımalı idi”,-dedi.
Morrisonun üzünün rekonstruksiyasının məqsədi muzey ziyarətçilərinin onun acınacaqlı vəziyyətinə rəğbət bəsləmələrinə kömək etməkdir. O, saçının və gözünün rəngini təxmin etməli idi, lakin üzünün ən xırda detallarını, o cümlədən bir qeyri-adi detalı aşkar etmək üçün çox çalışdı: Gözlərinin biri digərindən aşağıda idi.
Kembricdəki sərgi bölgədəki kəşflərə daha geniş nəzər salır və nümayiş etdirilən artefaktlar minlərlə il ərzində regionun gündəlik həyatına nəzər salır. Qəbirdəki digər əşyalarla yanaşı, Trampinqton xaçı da bu artefaktlar arasındadır. Tədqiqatçılar əldə etdikləri nəticələri dünya ilə bölüşməkdən həyəcanlandıqlarını bildiriblər.
Mənbə: Arkeofili.com, Smithsonian jurnalı
Tərcümə etdi: Amin Həsənli
