Əsrlər boyu elm adamları "maddənin ən kiçik tikinti bloku" kimi tanınan atomun məhv olub-olmadığını müzakirə ediblər. Bəs həqiqətən bir atom tamamilə məhv edilə bilərmi?
Mütəxəssislər “məhv et” sözünün elmi cəhətdən yanlış ola biləcəyinə diqqət çəkirlər. Fizikada atomun struktur elementləri - protonlar, neytronlar və elektronlar yox olmur; onlar yalnız enerjiyə və ya başqa hissəciklərə çevrilə bilərlər. Albert Eynşteynin məşhur E=mc² tənliyi tam olaraq bunu izah edir: Maddə yox olmur; enerjiyə çevrilir.
Müasir texnologiya atomu "parçalamaqda" kifayət qədər inkişaf edib. Nüvə reaktorları və hissəcik sürətləndiriciləri böyük miqdarda enerji buraxaraq atom nüvələrini parçalaya bilər. Bu proses nüvə parçalanması və ya birləşmə reaksiyaları kimi tanınır.
CERN-də aparılan təcrübələrdə atomaltı hissəciklər işıq sürətinə yaxın sürətlə toqquşan protonlarla öyrənilir. Bu toqquşmalarda atomun quruluşu pozulur, lakin tamamilə “dağılmır”; sadəcə olaraq müxtəlif enerjili hissəciklərə çevrilir.
Nəzəri olaraq bir atomu tamamilə məhv etmək onu təşkil edən hissəciklərin də yox olması deməkdir. Bu, yalnız maddə ilə antimaddənin qovuşduğu "məhv" prosesində baş verir. Maddə və antimaddə təmasda olduqda, bütün kütlə təmiz enerjiyə çevrilir. Bununla belə, antimaddənin istehsalı və saxlanması olduqca çətin və bahalıdır.
Atomu “məhv etmək” gündəlik həyatda mümkün deyil. Su molekulunu qaynadarkən atomlar yox olmur; onlar sadəcə olaraq yeni molekullar yaratmaq üçün yenidən təşkil olunurlar. Evdə edə biləcəyiniz ən güclü proses belə atomun quruluşunu qoruyur.
Mənbə : Evrim ağacı
Tərcümə etdi : Dilbər Paşazadə
