Sosial mənsubiyyətin fərdlərə təsiri illərdir elm aləmində maraq mövzusu olub. Sosial psixologiyanın ən mühüm nəzəriyyələrindən biri olan sosial şəxsiyyət nəzəriyyəsi fərdlərin öz şəxsiyyətlərini necə formalaşdırdığını və qrup üzvlüyünün davranışa necə təsir etdiyini izah edir.
1970-ci illərdə sosial psixoloqlar Henri Tajfel və John Turner tərəfindən hazırlanmış sosial şəxsiyyət nəzəriyyəsi fərdlərin sosial dünyada öz mövqelərini və başqaları ilə münasibətlərini anlamlandırmaq üçün qrup üzvlüyündən istifadə etmələrini təklif edir. Bu nəzəriyyəyə görə, insanlar özlərini təkcə fərdi kimlikləri ilə deyil, həm də mənsub olduqları sosial qruplar vasitəsilə müəyyən edirlər.
Tədqiqatlar göstərib ki, bu fərq təkcə real dünyada rəqabət mühitində deyil, hətta tamamilə təsadüfi təyin olunmuş qruplarda da yarana bilər. Məsələn, bir təcrübədə iştirakçılara təsadüfi olaraq "Klee qrupu" və "Kandinsky qrupu" kimi etiketlər təyin edildikdə fərdlər öz qruplarına daha çox resurs ayırmağa meyl ediblər.
Sosial şəxsiyyət nəzəriyyəsi millətçilik, siyasət, idman fanatizmi, dini qruplar və institusional mənsubiyyət də daxil olmaqla bir çox sahədə insan davranışını anlamaq üçün istifadə olunur. Xüsusilə multikultural cəmiyyətlərdə şəxsiyyət münaqişələri, mənsubiyyət problemləri, qrup əsaslı ayrı-seçkilik bu nəzəriyyə çərçivəsində təhlil edilə bilər.
Mütəxəssislər vurğulayır ki, sosial şəxsiyyət nəzəriyyəsi fərdlərin təkcə öz xüsusiyyətlərinə görə deyil, həm də mənsub olduqları qrupun kollektiv kimliyinə görə formalaşdığını nümayiş etdirir. Bu, həm fərdi, həm də cəmiyyət səviyyəsində şəxsiyyət siyasətini başa düşməyə imkan verir.
Mənbə : Evrim ağacı
Tərcümə etdi : Dilbər Paşazadə
