Azərbaycanda ümumi təhsil müəssisələrində musiqi dərsləri uzun illərdir tədris planlarında yer alsa da, 2025-ci ilə gəldikdə vəziyyət düşündürücüdür. Rəsmi statistika göstərir ki, bu sahədə infrastruktur və kadr çatışmazlığı musiqi dərslərinin keyfiyyətinə ciddi təsir göstərir.
Təhsil Nazirliyinin 2023-cü il hesabatına əsasən, ölkə üzrə fəaliyyət göstərən 4,480 məktəbin 47%-ində musiqi fənni üzrə ixtisaslı müəllim yoxdur. Bu göstərici əsasən region məktəblərində daha acınacaqlı vəziyyətdədir. Paytaxt və iri şəhərlərdə nisbətən təminat olsa da, kənd yerlərində musiqi dərsləri çox vaxt başqa fənn müəllimləri tərəfindən formal şəkildə keçirilir.
Bundan əlavə, Dövlət Statistika Komitəsinin 2023-cü il hesabatında qeyd olunur ki, ölkədəki ümumi təhsil məktəblərinin yalnız 702-də musiqi alətləri ilə təchiz olunmuş siniflər mövcuddur. Bu isə ümumi məktəblərin təxminən 15.6%-i deməkdir. 2025-ci ilin ilk yarısında bu rəqəmlərdə nəzərəçarpacaq dəyişiklik baş verməyib.
Təhsildə keyfiyyətin artırılması məqsədilə aparılan monitorinqlər də musiqi tədrisinin zəif vəziyyətini təsdiqləyir. 2025-ci ilin aprel ayında AMEA və Təhsil İnstitutu tərəfindən birgə aparılan araşdırma nəticəsində məlum olub ki, şagirdlərin yalnız 18%-i musiqi dərslərini faydalı və maraqlı hesab edir, 66%-i isə bu dərsləri passiv və nəzəri xarakterli adlandırıb.
Tədris yükü baxımından da vəziyyət qənaətbəxş deyil. Təhsil planına əsasən, 2025-ci ildə məktəblərin əksəriyyətində musiqi dərslərinə həftədə cəmi 1 saat vaxt ayrılır. Bu isə nə şagirdin musiqi alətini öyrənməsinə, nə də ifa vərdişlərinin formalaşmasına imkan verir.
Mövzu ilə bağlı Təhsil Nazirliyi tərəfindən hazırlanan “Musiqi məktəbdə” adlı yeni pilot layihə isə 2025-ci ildə ümidverici addım kimi dəyərləndirilir. Layihəyə əsasən:
• Bakı, Gəncə, Şəki, Lənkəran və daha 6 regionda məktəblərə musiqi alətləri veriləcək;
• musiqi müəllimləri üçün ixtisasartırma təlimləri keçiriləcək;
• dərslər üçün yeni metodik vəsaitlər hazırlanacaq.
Bununla yanaşı, layihənin yalnız 10 şəhər və rayonu əhatə etməsi, problemin ümumrespublika səviyyəsində hələ də həll olunmadığını göstərir.
Musiqi dərslərinin təkmilləşdirilməsi təkcə mədəniyyətin deyil, həm də şagirdlərin emosional, sosial və intellektual inkişafının vacib hissəsidir. Mövcud vəziyyət isə bu potensialın böyük ölçüdə istifadəsiz qalmasına səbəb olur.
Hazırladı: Gülay Bədirli
