Missiya üzrə mütəxəssis Kristina Koç, həmçinin missiya üzrə mütəxəssis Jeremy Hansen, komandir Reid Wiseman və pilot Victor Glover, sıfır cazibə qüvvəsi göstəricisi olan "Rise" ilə evə qayıdarkən Orion kosmik gəmisinin içərisində
"24media.az" "NBC.news"a istinadən bildirir ki, dörd nəfərlik Artemis II astronavt heyəti Ay ətrafında uçuş həyata keçirdikdən sonra təhlükəsiz şəkildə Yerə qayıdıb. Bu, NASA-nın son 50 ildən çox müddətdə həyata keçirdiyi ilk Ay missiyasıdır. Təxminən 15 dəqiqə davam edən atmosferə daxilolma mərhələsindən sonra NASA astronavtları Reid Wiseman, Christina Koch, Victor Glover və kanadalı astronavt Jeremy Hansen Kaliforniyanın San-Dieqo sahilləri yaxınlığında Orion kapsulu ilə Sakit okeana saat 20:07-də eniş ediblər.
“Biz bunu bacardıq,” – NASA-nın Kəşfiyyat Sistemlərinin İnkişafı Direktorluğunun müvəqqəti rəhbəri Lori Glaze enişdən sonra keçirilən brifinqdə bildirib. “50 ildən çox müddətdən sonra ilk dəfə dörd möhtəşəm insanı Aya göndərdik və onları təhlükəsiz şəkildə Yerə qaytardıq”. Eniş demək olar ki, ideal olub – kapsul üç böyük paraşüt altında dik vəziyyətdə suya düşüb və xilasetmə qrupları dərhal hadisə yerinə çatıb. Bundan bir neçə dəqiqə əvvəl, kapsul Yer atmosferinə daxil olarkən 6 dəqiqəlik rabitə kəsilməsi missiyanın sonunu olduqca gərgin edib.
NASA və ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrinin xilasetmə qrupları ərazini yoxladıqdan sonra astronavtlar kapsuldan bir-bir çıxarılıb. Missiyanın komandiri Wiseman sonuncu çıxan olub. Daha sonra dörd astronavt helikopterlə ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrinə məxsus USS John P. Murtha gəmisinə aparılıb və orada tibbi müayinədən keçirilib. Onların Hyustondakı Johnson Kosmik Mərkəzinə qaytarılması planlaşdırılıb. Astronavtların qayıdışı 10 gün davam edən missiyanın sonunu qeyd edir. Bu müddətdə onlar Ay ətrafında uçuş həyata keçirərək Ayın Yerə görünməyən arxa tərəfini öz gözləri ilə görən ilk insanlar olublar.
Ekipaj həm də NASA-nın Space Launch System raketi və Orion kapsulu ilə uçan ilk insanlar olub. Astronavtlar Ay ətrafında dövrə vurarkən insanlığın Yer kürəsindən ən uzaq məsafəyə – 252,756 mil (təxminən 406,000 km) – çatmaq rekordunu qırıblar. Bu, 1970-ci ildə Apollo 13 ekipajının rekordunu geridə qoyub. Missiya zamanı onlar Ayın arxa tərəfinin heyrətamiz görüntülərini çəkiblər. Bu şəkillərdə kobud relyef, saysız kraterlər, dağlar və qədim lava düzənlikləri əks olunub. Ayın bu hissəsi daima Yerə tərəf çevrilmədiyi üçün əvvəlki missiyalarda tam müşahidə olunmayıb.
Astronavtlar milyardlarla il əvvəl böyük cismlərin toqquşması nəticəsində yaranan zərbə hövzələrini və Ayın işıqlı, həmçinin qaranlıq tərəfini ayıran sərhəddəki relyefi də tədqiq ediblər. NASA bildirib ki, bu görüntülər alimlərə Ayın necə formalaşdığını və zamanla necə dəyişdiyini daha yaxşı anlamağa kömək edəcək. Missiya ərzində astronavtlar ümumilikdə 700,237 mil məsafə qət ediblər. Orion kapsulu planlaşdırılan eniş nöqtəsindən 1 mildən də az fərqlə eniş edərək demək olar ki, ideal trayektoriya izləyib.
Missiyanın uğurla başa çatması NASA üçün xüsusilə önəmli idi, çünki Orion kapsulunun istilik qoruyucu qalxanı ilə bağlı əvvəllər narahatlıqlar mövcud idi. Yer atmosferinə yenidən daxil olmaq ən riskli mərhələlərdən biridir, çünki temperatur təxminən 5000°F (təxminən 2760°C) səviyyəsinə çata bilər. Artemis I missiyası zamanı qalxanın bəzi hissələrinin çatladığı müəyyən edilib. Buna görə riskləri azaltmaq üçün Artemis II-də kapsulun daxilolma trayektoriyası dəyişdirilib.
NASA yaxın günlərdə qalxanın performansını ətraflı analiz edəcək. NASA rəsmisi Amit Kshatriya bildirib ki, Artemis II gələcəkdə Aya eniş üçün vacib mərhələdir. NASA növbəti Artemis III missiyasını 2027-ci ildə həyata keçirməyi planlaşdırır. 2028-ci ildə isə Artemis IV missiyası ilə Aya eniş nəzərdə tutulur. “Ay səthinə yol açılıb, amma qarşıdakı işlər daha çətindir,” – Kshatriya deyib. “53 il əvvəl insanlıq Ayı tərk edib. Bu dəfə isə geri qayıdıb orada qalmaq niyyətindəyik".
Banuçiçək Qurbanova
