Azərbaycan hökumətinin “Böyük Qayıdış” proqramı çərçivəsində həyata keçirilən smart city və smart village layihələri 2025-ci ildə daha geniş miqyas qazanıb. Zəngilanın Aghalı kəndində artıq ilk sakinlər ağıllı kənd modelində yaşayır. Burada günəş panelləri, ağıllı suvarma sistemləri, biogaz istehsalı və rəqəmsal idarəetmə texnologiyaları kənd həyatını tamamilə fərqli bir səviyyəyə qaldırıb.
Bu nümunədən sonra Ağdamın Baş Qarvand kəndində, eləcə də Füzuli rayonunun Dovletyarli kəndində eyni yanaşmanın tətbiqi planlaşdırılır. Məqsəd yalnız yaşayış məkanlarını bərpa etmək deyil, həm də kənd təsərrüfatında və gündəlik həyatda ən müasir texnologiyaları inteqrasiya etməkdir.
Ağdam şəhərinin yenidən qurulması isə Azərbaycanın ilk böyük smart city layihəsi kimi tarixə düşür. Şəhərdə ağıllı nəqliyyat, velosiped və piyada zolaqları, 125 hektarlıq yaşıllıq zonası, süni göl və ekoloji dayanıqlığı təmin edən urbanistik həllər nəzərdə tutulub. 2025-ci ildə bölgədə mühüm hadisələrdən biri də Laçın Beynəlxalq Hava Limanının açılışı oldu. Mayın 28-də istifadəyə verilən bu hava limanı Qarabağın dünya ilə əlaqəsini gücləndirməklə yanaşı, bölgədə iqtisadi aktivliyi artırmaq üçün strateji əhəmiyyət daşıyır.
Enerji təminatında da mühüm addımlar atılır. Azərbaycan hökuməti ilə BP arasında 2025-ci ilin iyununda imzalanan sazişə əsasən, Qarabağda 240 MVt gücündə günəş elektrik stansiyası inşa olunacaq. Dəyəri 200 milyon ABŞ dolları olan layihənin 2027-ci ilin ortalarında tamamlanacağı gözlənilir. Bu addım Qarabağın enerji müstəqilliyini təmin etməklə yanaşı, Azərbaycanın ümumi “yaşıl enerji” strategiyasına da töhfə verəcək.
“Böyük Qayıdış” proqramı çərçivəsində yaxın illərdə 34 mindən çox ailənin doğma torpaqlarına köçürülməsi planlaşdırılır. Yeni iş yerləri, müasir infrastruktur və ağıllı xidmətlər sayəsində bölgənin həm sosial, həm də iqtisadi cəhətdən sürətli inkişafı hədəflənir. 2025-ci ilin ilk nəticələri göstərir ki, smart city və smart village konsepsiyası artıq kağız üzərində qalmır, real həyatda tətbiq olunur. Ağalıda rəqəmsal kənd, Ağdamda ağıllı şəhər, Laçında müasir aeroport və Qarabağda günəş stansiyası Azərbaycanın post-münaqişə dövründə innovativ inkişaf modelini nümayiş etdirir.
Hazırladı: Gülay Bədirli
