O, nisbi nəzəriyyənin atası və cazibə və işıq qanunlarını izah edən fizik ola bilərdi, lakin hətta böyük Albert Eynşteyn də bəzən öz nəzəriyyələrinə inanmırdı.
Bu inamsızlıq onun böyük səhvlərə yol verməsinə səbəb oldu.
Ümumi nisbilik nəzəriyyəsi üzərində işləyərkən Eynşteyn hesablamalarının Kainatın ya daraldığını, ya da genişləndiyini göstərdiyini gördü. Amma o dövrdə Kainatın statik olduğuna inanılırdı. 1917-ci ildə bu ortodoksal fikrə uyğunlaşmaq üçün tənliklərinə “kosmoloji sabit” əlavə etdi.
Lakin təxminən on il sonra elm adamları Kainatın əslində genişləndiyinə dair sübutlar tapmağa başladılar. Fizikaçı Corc Qamovun dediyinə görə, Eynşteyn sonradan kosmoloji sabiti “ən böyük səhvi” adlandırmışdı. Bununla belə, bəzi alimlər bu sabitin bu gün “qaranlıq enerji” adlandırılan sirli gücü izah edə biləcəyini düşünürlər.
Ümumi nisbilik nəzəriyyəsi həmçinin qravitasiya linzaları kimi tanınan bir hadisəni də proqnozlaşdırırdı: nəhəng cismlər uzaqdakı işığı əyir və onu bir linza kimi böyüdə bilər. Eynşteyn əvvəlcə bu təsirin görünməyəcək qədər kiçik olduğunu zənn edirdi. Lakin çex mühəndisi Mandl onu fikrini dərc etməyə razı saldı və bu barədə 1936-cı ildə “Science” jurnalında yazdı.
Eynşteynin 1905-ci ildə işığın həm hissəcik, həm də dalğa kimi davrandığını izah edən məqaləsi kvant mexanikasının inkişafına töhfə verdi. Bu sahə atomaltı hissəciklərin qeyri-adi davranışını öyrənir. Məsələn, superpozisiya anlayışına görə, bir obyekt müşahidə edilənədək eyni anda bir neçə vəziyyətdə ola bilər. Schrödingerin məşhur pişik paradoksu da bu ideyanı izah edir.
Eynşteyn bu qeyri-müəyyənliyi qəbul etmirdi. 1926-cı ildə Maks Doğusə yazmışdı: “[Tanrı] zar oynamır”. 1935-ci ildə Podolsky və Rosenlə birlikdə yazdığı məqalədə, iki obyektin dolaşıq olduğu halda, birinə baxaraq digərinin vəziyyətinin bilinə biləcəyini irəli sürdü. Bu fikir kvant dolaşıqlığı nəzəriyyəsinin əsasını qoydu və sonradan kvant mexanikasının əsas anlayışlarından birinə çevrildi.
Eynşteynin bəzən səhv kimi görünən yanaşmaları belə elmin inkişafına böyük töhfə verdi.
Mənbə: BBC. News
Tərcümə etdi: Mina Yadigarlı
