Novruz — baharın gəlişini və təbiətin yenilənməsini qeyd edən qədim bayramdır. O, adətən 20 və ya 21 martda — yaz gecə-gündüz bərabərliyi günündə qeyd olunur. Bayramın tarixi min illərlə ölçülür və Yaxın Şərq, Orta Asiya və Qafqaz xalqlarının mədəniyyətləri və ənənələri ilə sıx bağlıdır.
Novruzun kökləri qədim zərdüştlük dininə gedib çıxır. Bu bayram yeni ilin başlanğıcını və baharın gəlişini simvolizə edir, təbiətin dövri dəyişikliklərini və həyatın yenilənməsini əks etdirir. E.ə. VI–IV əsrlərdə mövcud olmuş Əhəmənilər imperiyası dövründə Novruz rəsmi statu alıb və dövlət bayramına çevrilib.
Rəsm Həft Sin süfrəsində Novruzu qeyd edən və Hafiz oxuyan Qacar ailəsini təmsil edir.
VII–VIII əsrlərdə ərəb istilaları və İslamın yayılması ilə Novruz bayramı qeyd olunmağa davam etdi və region xalqlarının mədəniyyətində və ənənələrində mühüm rol oynamaqda davam etdi. Dini dəyişikliklərə baxmayaraq, bayram öz qədim adət-ənənələrini qoruyub saxlaya bilib.
Azərbaycanda Novruz ən çox sevilən və hörmət edilən bayramlardan biridir. O, təbiətin oyanmasını, mənəvi saflığı və bərabərliyi simvolizə edir.
Bayrama hazırlıq əvvəlcədən başlayır: evlərdə böyük təmizlik aparılır, şirniyyatlar və milli yeməklər hazırlanır. Ənənəvi şirniyyatlar arasında şəkərbura, paxlava və qoğal xüsusi yer tutur. Axşamlar tonqallar qalanır və insanların onların üzərindən tullanması, pisliklərdən və uğursuzluqlardan qurtulmaq rəmzi sayılır. Bu adətlər Azərbaycan xalqının təbiətlə dərin əlaqəsini və yenilənmə, harmoniya arzusunu əks etdirir.
2009-cu ildə UNESCO Novruzu Bəşəriyyətin Qeyri-Maddi Mədəni İrs Siyahısına daxil edib və bununla onun mədəni dəyərini və zəngin ənənələrini vurğulayıb. 2010-cu ildən etibarən 21 mart BMT tərəfindən Beynəlxalq Novruz Günü kimi rəsmi olaraq tanınıb.
Beləliklə, Novruz qədim tarixi və dərin mədəni ənənələri olan unikal bayramdır. O, müxtəlif xalqları birləşdirir və onların yenilənmə və təbiətlə harmoniya arzusunu simvolizə edir.
Mənbə: Koranika.ru
Tərcümə etdi: İbrahim Çobanlı
