Son zamanlar həm gündəlik söhbətlərdə, həm də sosial mediada “gaslighting” sözü gündəmdədir. Psixi sağlamlığa verilən əhəmiyyətin və bu mövzuda məlumatlılığın artması ilə bu cür anlayışlar həyatımızın bir hissəsinə çevrilib. Ancaq bu vəziyyət baş verən kimi hər şeyi “gaslighting” olaraq xarakterizə etmək və münasibətlərdə problemlərə yol açma riskini də özü ilə gətirir.
Cütlük terapiyası yaxın günlərdə rəflərdə yer alacaq "Onlar sizi işıqlandırmır" kitabının müəllifi İzabelle Morli Business Insider-ə verdiyi açıqlamada bunları söyləyib : "Əgər siz ekspertlər tərəfindən istifadə edilən klinik terminə əl atsanız və qarşılaşdığınız bütün problemlərdə qarşı tərəfi günahlandırsanız, özünüzü etdikləriniz üzərində düşünmək və müsbət istiqamətdə inkişaf etmək şansından məhrum etmiş olursunuz.”
Gaslighting edən insan gerçəkliyi tək həqiqət kimi qəbul edir mi?
1938-ci ildə ekranlara çıxan və 1944-cü ildə böyük ekranda nümayiş etdirilən "Gaslight" filmindən ilhamlanan "gaslighting" termini, insanın reallığı şübhə altına almaq üçün qarşı tərəfə davamlı yalan söyləməsi mənasına gəlir.
Morley deyib ki, “gaslightingin” əsas xüsusiyyəti, sanki öz reallığının yeganə həqiqət olduğu kimi davranmaqdır. Bu insanlar əsasən iki qrupa bölünür. Gaslight filminin cani kimi olanlar öz pis məqsədlərinə çatmaq üçün yalan şəbəkələri qururlar. İkinci qrupdakılar emosional yetkinliyə çatmadığı üçün fərqli baxışları qəbul edə bilmirlər.
Bununla belə, qarşı tərəfin sizin nöqteyi-nəzərini başa düşə bilməməsi o demək deyil ki, o, sizi yanır. “Kimsə sizin təcrübənizi və ya nələr keçirdiyinizi başa düşməyə bilər,” klinik sosial işçi Leah Aguirre Business Insider-ə deyib: “Bu anlayış çatışmazlığı “gaslighting” deyil. Terapiyaya getmək də bu problem üçün faydalı ola bilər.
Əgər qarşı tərəf reallığa iki fərqli gözlə baxıla biləcəyini qəbul edə bilirsə, hətta onlar ziddiyyət təşkil etsə belə, bu o deməkdir ki, o, nüansları görməyə və orta nöqtəni tapmağa açıqdır. Morlinin müşahidələrinə görə, həqiqətən “gaslighting” olan insanlar belə vəziyyətlərdə geri addım atmaq əvəzinə, dedikləri kimi hərəkət edir və özünüzə güvənə bilməyəcəyinizi hiss etdirməyə davam edirlər. Bu, hətta terapevt kreslosunda oturarkən də baş verə bilər.
Əgər digər insan sizinlə razılaşmasa da, hisslərinizə dəyər verə bilirsə, bu o deməkdir ki, o “gaslighting” etmir.
Gaslighting edən şəxs yalan danışdığını etiraf edə bilməz
Morley, bir çox insanın "gaslighting" ifadəsini işlətdikdə qarşı tərəfin onlara yalan danışdığını nəzərdə tutduğunu, lakin bunun hər zaman doğru olmadığını ifadə edərək, "Bütün “gaslighting” işlərində yalan var. Amma hər yalan “gaslighting” deyil" deyib.
Məsələn, bir adam sərt zarafat edəndə və bilmədən sizi incidəndə “mən belə demədim!” deyin deyə bilər. Bu misalda yalan danışmalarının səbəbi çox güman ki, sizi aldatmaq və ya sizə nəzarət etmək istədikləri üçün deyil, dürüst olduqları təqdirdə sizi itirməkdən utandıqları və ya qorxduqları üçün ola bilər. Başqalarını razı salmaq üçün yaşayanlar problemə düşmək istəmədikləri üçün daim yalan danışa bilərlər.
Mənbə : Hüriyyet
Tərcümə etdi : Dilbər Paşazadə
