Alimlər NASA-nın Mars Kəşfiyyat Orbitində HiRISE kamerasından çəkilmiş görüntüləri araşdıraraq Qırmızı Planetin səthini silkələyən toz şeytanlarının izlərini aşkar ediblər.
2022-ci ildə HiRISE kamerası tərəfindən qeydə alınan görüntüyə toz şeytanlarının hörümçək torlarına bənzər izlər buraxdığı Haldane Krateri daxildir.
Həm Yerdə, həm də Marsda görünən və səthdəki tozları qarışdıran tornadolara “toz şeytanları” deyilir. Digər tornadolardan fərqli olaraq, bunlar göydən aşağıya doğru deyil, yerdən yuxarıya doğru əmələ gəlir.
Dünyadakı toz şeytanları adətən günəş işığından yerin çox isti olduğu aydın günlərdə baş verir. Bu şəraitdə səthə yaxın olan isti hava nisbətən soyuq təbəqələrlə qarşılaşır və fırlanır və qalxır.
Şəkillərdəki toz şeytanlarının izlərini və Marsda tozun yığılma sürətini araşdıraraq alimlər planetin atmosfer proseslərini daha yaxşı təhlil edə bilərlər.
Bu gün Marsın atmosferi olduqca nazikdir və əsasən karbon qazından (təxminən 95 faiz) ibarətdir. Azot, arqon və oksigen izləri də var. Bu seyrək atmosfer Yerin atmosfer sıxlığının yalnız 1 faizinə uyğundur.
Lakin nazik olmasına baxmayaraq, Marsın atmosferi aktivdir. Toz şeytanları belə mümkündür. Toz və havanın fırlanan sütunlarından ibarət olan bu hadisələr Yerdəki tornadoları xatırladır.
Marsdakı toz şeytanları elm adamları üçün vacibdir. Çünki bunlar planetin səthində tozun yenidən paylanmasına kömək etməklə Marsın iqlimini müəyyən edir.
Mənbə: tr.euronews.com
Tərcümə etdi: Nazrin Humbat
