Əhdi-Ətiqin On Əmri ilə yazılmış ən qədim bilinən planşetin gələn ay hərraca çıxarıldığı zaman 2 milyon dollara qədər satılacağı gözlənilir.
Təxminən 1500 il əvvəl Roma-Bizans dövrünə aid olan daş, qədim dünyanın diqqətəlayiq bir artefaktıdır - lakin yüz illərdir unudulmuşdur.
115 funt ağırlığında və iki fut hündürlüyündə olan daş 1913-cü ildə bugünkü İsrail ərazisinin cənub hissəsində yeni dəmir yolu xətti üçün qazıntılar zamanı aşkar edilmişdir.
O, erkən sinaqoqların, məscidlərin və kilsələrin yerlərinin yaxınlığında tapılıb və paleo-İbrani yazısında 10 Bibliya qanunu ilə yazılmışdır. Buna baxmayaraq, tapıntının əhəmiyyəti tam olaraq qiymətləndirilmədi və daş otuz il ərzində kiminsə evinin kənarında səki kimi istifadə edildi. Yazı üzü yuxarı yerləşdirilib və daş piyadaların sıx hərəkətinə məruz qalıb.
Xoşbəxtlikdən, plitənin tarixi əhəmiyyəti nəhayət tanındı və qorunub saxlanıldı.
Gələn ay Nyu-Yorkda planşetin hərracını keçirəcək Sotheby's tərəfindən CNN-ə göndərilən mətbuat bəyanatına görə, daş 1943-cü ildə bir alimə satılıb. Adı açıqlanmayan bu şəxs “onu bir çoxları üçün mərkəzi olan ilahi əmrləri özündə əks etdirən mühüm Samariyalı Dekaloq kimi tanıdı. Əvvəlcə sinaqoqda və ya şəxsi yaşayış yerində nümayiş etdirilə bilən inanclar idi”, - bəyanatda deyilir.
Samaritanlıq Əhdi-Ətiqin ilk beş kitabına əsaslanan qədim, monoteist bir dindir. Yəhudiliklə əlaqəli olsa da, Samaritanizmdə Sion dağından çox, Yehovanın məskəni kimi müasir İordan çayının qərb sahilində yerləşən Gerizim dağı var.
Sotheby's izah etdi ki, planşetin ilk olaraq harada yerləşməsindən asılı olmayaraq, ehtimal ki, ya eramızın 400-600-cü illərində Roma istilaları, ya da 11-ci əsrin sonlarında səlib yürüşləri nəticəsində məhv edilmişdir.
Satışla bağlı qısa videoçarxda hərrac evi Çıxış Kitabındakı On Əmri “qanun və əxlaqın təməl daşı” və “Qərb sivilizasiyasının əsas mətni” kimi təsvir edir.
Sotheby-nin kitablar və əlyazmalar üzrə qlobal rəhbəri Riçard Ostin mətbuata açıqlamasında belə deyib: “Bu əlamətdar planşet təkcə çox mühüm tarixi əsər deyil, həm də Qərb sivilizasiyasının formalaşmasına kömək edən inanclarla maddi əlaqədir. Bu ortaq mədəni irs parçası ilə qarşılaşmaq minilliklər boyu səyahət etmək və bəşəriyyətin ən qədim və ən davamlı əxlaqi kodlarından biri vasitəsilə izah edilən mədəniyyətlər və inanclarla əlaqə qurmaq deməkdir.
Hərrac dekabrın 18-də baş tutacaq, lakin planşet dekabrın 5-dən etibarən auksionerin Nyu-York salonunda satışa çıxarılacaq.
Keçən il Nyu Yorkdakı Sotheby's hərracında 1000 ildən çox yaşı olan İbranicə İncil 38,1 milyon dollara satılıb. 9-cu əsrin sonu və ya 10-cu əsrin əvvəllərinə aid Kodeks Sassoon “bəşər tarixinin ən mühüm və tək mətnlərindən biri” kimi təsvir edilmişdir.
Mənbə: BBC News
Tərcümə etdi: Leila Musaevi
