Bir çox təyyarə qəzalarının səbəbini bizə izah edən qara qutulardır. Bu, təyyarədə tapılan və təyyarə ilə qüllə arasındakı bütün əlaqəni qeyd edən qeyd cihazıdır. Uçuş yazıcısı kimi də tanınır. Adı qara qutu olsa da, rəngi qara deyil, narıncıdır.
Adətən, təyyarələrin quyruğunda yerləşən qara qutular böyük qəzalardan sağ çıxa və məlumatları qoruya bilir. Qara qutular 3 metr dərinlikdə 30 günə qədər suya davamlı strukturlardır. O, həmçinin 30 dəqiqə ərzində 1100 dərəcə selsi temperatura tab gətirə bilir. Onlar 45 santimetr dərinlikdə qumun altında işləyə bilərlər. Qara qutular 250 kiloqramlıq qəfil təzyiqlərə də dözə bilir. Bu xüsusiyyətləri nəzərə alsaq, qara qutular çox davamlı strukturlardır.
İngilis dilində “Flight recorder” mənasını verən qara qutuların narıncı rəngdə olmasının səbəbi təyyarə qəzası zamanı dağıntılar yerində asanlıqla tapıla bilməsidir. Sərnişin təyyarələrində iki növ qara qutu var. Onlardan biri təyyarənin uçuş sürəti və hündürlüyü kimi bütün məlumatları qeyd edir. Başqa bir qara qutu kokpitdəki səsləri qeyd edir.
Bir çox insanların ağlına gələn sual budur ki, əgər qara qutular təyyarə qəzalarından sağ çıxa bilirsə, niyə təyyarələr qara qutu materiallarından hazırlanmır? Bununla belə, təyyarə qəzalarında qara qutular da zədələnir və hava yolları şirkətləri, ümumiyyətlə, təyyarələrin qəzaya uğramaması üçün çalışırlar, yəni təyyarəyə bir şey olarsa, daha çox təyyarənin heç yerə düşməməsi üçün çalışırlar. Təyyarə qəzasında ölmək şansınız 11 milyonda 1-dir. Buna əsaslanaraq deyə bilərik ki, təyyarələr çox etibarlı nəqliyyat vasitəsidir.
Bundan əlavə, qara qutular polad kimi ağır metallardan hazırlanır. Bununla belə, təyyarələr alüminium kimi daha yüngül metallardan hazırlanır. Buna görə də, təyyarələr polad kimi metallardan olsaydı, uçmaq üçün çox ağır olardı.
Mənbə: tamindir.com
Tərcümə etdi: Sevil İsmayılova
