Ölümə yaxın təcrübələr (ÖYT)bəzi insanların həyat üçün təhlükəli vəziyyətlərdə və ya klinik ölüm zamanı yaşadığı subyektiv hisslərdir. Bu təcrübələrin təsvirləri çox vaxt oxşardır və bir neçə əsas elementdən ibarətdir:
1. Bədəndən ayrılma hissi: İnsanlar bədənlərindən ayrıldıqlarını hiss etdiklərini və hadisələri kənardan müşahidə etdiklərini bildirirlər.
2. Tuneldən keçmək: Bir çox insan qaranlıq bir tuneldən parlaq işığa doğru hərəkət etdiklərini bildirir.
3. Ölmüş yaxınlar və ya mənəvi varlıqlarla görüşlər: Bəzi insanlar çoxdan vəfat etmiş qohumlarını və ya sevgi və anlayış yayan mənəvi varlıqları gördüklərini söyləyirlər.
4. Sakitlik və rahatlıq hissi: Görüntülərdən asılı olmayaraq, çoxları dərin bir sakitlik və qorxu hissinin olmaması barədə məlumat verirlər.
5. Həyatın göz önündən keçməsi: Bəzi insanlar həyatlarının əsas anlarını sanki yenidən yaşadıqlarını bildirirlər.
Elmi araşdırmalar bu təcrübələrin mahiyyətini izah etməyə çalışır. Ölüm anında beynin aktivliyini qeyd edən bir araşdırma göstərdi ki, son saniyələrdə beyin dalğaları yuxu və ya xatirələri xatırladığımız anlarda müşahidə olunanlarla oxşardır. Bu, insanların ölüm anında “həyatın göz önündən keçməsi” hissini izah edə bilər.
Lakin ölümə yaxın təcrübələrin dəqiq mahiyyəti və səbəbləri elmi müzakirələrin mövzusu olaraq qalır. Bəzi tədqiqatlar bu təcrübələrin sağ qalma instinkti ilə əlaqəli ola biləcəyini, məsələn, heyvanların yırtıcılardan qorunmaq üçün “ölü təqlidi” (tanatoz) etdiyini irəli sürür.
Beləliklə, ölümə yaxın təcrübələr neyrobioloji, psixoloji və bəlkə də mənəvi aspektləri birləşdirən mürəkkəb bir fenomen olaraq qalır və aktiv elmi araşdırmaların mövzusudur.
Mənbə: Cyperleninka
Tərcümə etdi: İbrahim Çobanlı
