Qocalıq orqanizmin funksiyalarının tədricən azalması və ölüm riskinin artması ilə xarakterizə olunan mürəkkəb bioloji prosesdir. Alimlər bu prosesi ləngitmək və ya tamamilə dayandırmaq üçün fəal araşdırmalar aparırlar.
Alimlər qocalığa təsir edən genləri və epigenetik mexanizmləri öyrənirlər. Məsələn, FOXO3A geninin uzunömürlülüklə əlaqəli olduğu müəyyən edilib. Bundan əlavə, epigenetik faktorlarla manipulyasiya hüceyrələri embrion vəziyyətinə qaytara bilər ki, bu da toxumaların bərpası üçün yeni imkanlar açır.
Biogerontoloq David Sinclair özünün “Lifespan” adlı kitabında qocalığın epigenetik məlumatların itirilməsi ilə əlaqəli olduğunu irəli sürür. Onun fikrincə, bu informasiyanı bərpa etməklə qocalma prosesini geri qaytarmaq mümkündür.
Britaniyalı alim Aubrey de Grey SENS (Strategies for Engineered Negligible Senescence) konsepsiyasını işləyib hazırlayıb. Bu yanaşma qocalığa səbəb olan yeddi əsas zərəri müəyyənləşdirir və onların aradan qaldırılması üçün mühəndis üsulları təklif edir. O hesab edir ki, biotexnologiyaların köməyi ilə insan ömrünü əhəmiyyətli dərəcədə uzatmaq mümkündür.
Müxtəlif dərman preparatlarının qocalmanı ləngitməyə təsiri araşdırılır. Məsələn, diabetin müalicəsində istifadə olunan metformin heyvanlarda ömrü uzatmaq potensialı göstərib. Bundan əlavə, GlyNAC (qlisin və N-asetilsistein) kimi antioksidant kombinasiyaları maddələr mübadiləsini yaxşılaşdırır və ömrü uzadır.
Kök hüceyrələrin və gen terapiyasının tətbiqi toxumaları və orqanları bərpa etməyə imkan verə bilər ki, bu da qocalma prosesini ləngidə və ya geri çevirə bilər.
Elm qocalıq prosesini daha yaxşı başa düşsə də və onun qarşısını almaq üçün müxtəlif yanaşmalar təklif etsə də, qocalığın tamamilə məğlub edilməsi hələ də çətin vəzifə olaraq qalır. Mövcud araşdırmalar gələcəkdə insan ömrünün əhəmiyyətli dərəcədə uzadılacağına ümid yaradır, lakin bu məqsədə çatmaq üçün daha çox fundamental və klinik tədqiqatlara ehtiyac var.
Mənbə: Tecinsider
Tərcümə etdi: İbrahim Çobanlı
