İran üzərində vurulan F-15 fighter aircraft ilə uçan ABŞ pilotunun xilas edildiyi bildirilir. Əgər bu məlumat təsdiqlənsə, bu hadisə ABŞ-nin onilliklərdir davam edən döyüş axtarış-xilasetmə əməliyyatları tarixində növbəti nümunə olacaq.
ABŞ Hərbi Hava Qüvvələrinin para-xilasetmə bölmələri düşmən xəttinin arxasında enmiş təyyarə heyətini bərpa etmək üçün geniş təlim keçir
"24media.az" "BBC.news"a istinadən bildirir ki, ikinci ekipaj üzvü üçün axtarış əməliyyatı İranın dərinliklərində davam edir.
Döyüş axtarış və xilasetmə əməliyyatları (CSAR) ABŞ və müttəfiq ölkələrin ordularında ən mürəkkəb, həmçinin vaxt baxımından ən həssas missiyalar hesab olunur. Bu əməliyyatlar vurulan pilotların və ya mühasirədə qalmış hərbçilərin tapılması, onlara tibbi və taktiki yardım göstərilməsi, həmçinin təhlükəsiz əraziyə çıxarılması məqsədi daşıyır. Adi axtarış-xilasetmə işlərindən fərqli olaraq, bu cür əməliyyatlar düşmən və ya təhlükəli mühitdə həyata keçirilir.
Belə missiyalar adətən helikopterlər vasitəsilə icra olunur, yanacaq dolduran və ərazini nəzarətdə saxlayan digər hərbi təyyarələr tərəfindən dəstəklənir. Keçmiş xilasedici bölmə komandiri bildirib ki, İranda həyata keçirildiyi ehtimal olunan əməliyyatda ən azı 24 xüsusi təlim keçmiş paraşütçü xilasedici "Black Hawk" tipli helikopterlərlə axtarış aparır.
Onun sözlərinə görə, komanda zərurət yarandıqda təyyarədən paraşütlə enməyə hazır olur və yerə çatdıqdan sonra ilk növbədə itkin ekipaj üzvü ilə əlaqə qurmağa çalışır. Tapıldıqdan sonra həmin şəxsə tibbi yardım göstərilir, düşmən qüvvələrindən yayınaraq təhlükəsiz əraziyə çıxarılır. Cümə günü yayılan təsdiqlənən videolarda Iranın Xuzistan əyaləti üzərində ABŞ hərbi helikopterlərinin və ən azı bir yanacaq dolduran təyyarənin fəaliyyət göstərdiyi görünür.
Mütəxəssislərin fikrincə, bu cür əməliyyatlar son dərəcə riskli və vaxt baxımından kritikdir, çünki düşmən qüvvələri də eyni ərazidə itkin şəxsi tapmağa çalışa bilər. Keçmiş ABŞ Dəniz Piyadaları xüsusi əməliyyatlar mütəxəssisi Jonathan Hackett bildirib ki, xilasedici qruplar itkin şəxsin son görüldüyü nöqtədən başlayaraq onun hərəkət imkanlarını nəzərə alıb axtarış sahəsini genişləndirirlər. Mütəxəssisin sözlərinə görə, bu tip əməliyyatlar bəzən qeyri-standart yardımçı xilasetmə missiyası kimi həyata keçirilir və əvvəlcədən yerli qruplarla əlaqələr qurularaq ehtiyat planlar hazırlanır.
Müasir döyüş axtarış-xilasetmə əməliyyatlarının əsası Vietnam War dövründə qoyulub. Həmin müharibə zamanı həyata keçirilən əməliyyatlar bu sahədə taktika və prosedurların formalaşmasına ciddi təsir göstərib. Hazırda ABŞ Hərbi Hava Qüvvələri bu cür əməliyyatlara əsas cavabdeh qurumdur. Xüsusi paraşütçü xilasedicilər həm döyüşçü, həm də tibbi heyət kimi yüksək səviyyədə hazırlanır və ABŞ ordusunun ən çətin təlim proqramlarından keçirlər.
Bu bölmələr son illərdə İraq və Əfqanıstan müharibələri zamanı minlərlə xilasetmə əməliyyatında iştirak ediblər. 1995-ci ildə isə ABŞ pilotu Scott O'Grady Bosniya üzərində vurulduqdan sonra altı gün gizlənərək sağ qaldıqdan sonra uğurla xilas edilib. Bu kimi faktlar göstərir ki, döyüş şəraitində həyata keçirilən xilasetmə əməliyyatları həm yüksək peşəkarlıq, həm də ciddi risk tələb edir.
Banuçiçək Qurbanova
